Wet en regelgeving

Wet zorg en dwang

Het kan gebeuren dat medewerkers van Sevagram onvrijwillige zorg moeten toepassen bij cliënten. Het gaat hier om de uitzonderlijke gevallen van zorg die misschien niet met instemming van een cliënt maar wel voor de veiligheid van een patiënt wordt verleend. Denk daarbij aan het omhoog zetten van bedhekken of gebruik van antipsychotica bij onrust.

Sevagram is sinds de invoering van de Wet zorg en dwang (Wzd) in januari 2020, verplicht om elk half jaar deze gegevens, voorzien van een analyse, aan te leveren bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Als eenmalig alternatief dient elke zorgorganisatie een kwalitatieve analyse op te stellen en deze te publiceren op haar website. Deze wet overigens komt in de plaats van wet Bopz (Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen).

Deze analyse is door een speciale commissie Wet zorg en dwang van Sevagram opgesteld en vervolgens voorgelegd aan directeuren, Raad van Bestuur en de Centrale Cliëntenraad.

Vrijheidsbeperking en vrijheidsbevordering

Sevagram heeft een visie op vrijheidsbeperking en vrijheidsbevordering. Deze visie is verwoord in het Planetree-concept: Sevagram streeft ernaar haar cliënten te helpen de kwaliteit van hun leven te vergroten. Sinds 2011 worden geen vrijheidsbeperkende maatregelen meer gebruikt. Tenzij het gebruik daarvan noodzakelijk is om ernstig nadeel/gevaar te voorkomen voor de persoon zelf en zijn omgeving. Vrijheidsbeperking kan namelijk soms ook vrijheidsbevordering opleveren. Door de inzet van een beweegsensor is het bijvoorbeeld mogelijk dat een cliënt vrijheid ervaart die wellicht anders niet mogelijk zou zijn.

Door een aangepaste benadering wordt bij gevaarlijk gedrag eerst geprobeerd het probleem op te lossen of te beperken. Zo nodig worden in het uiterste geval middelen of maatregelen toegepast. Vrijheidsbeperking wordt tot een minimum gelimiteerd en het praktisch toepassen van deze maatregelen dient te passen binnen de Sevagram-visie op zorg en dienstverlening. In sommige gevallen heeft de inzet van vrijheidsbeperking een vrijheidsbevorderende werking.

Wanneer toch vrijheidsbeperkende maatregelen nodig zijn, wordt het minst ingrijpende middel of de minst ingrijpende maatregel ingezet. De toepassing wordt zo kort mogelijk uitgevoerd, moet in verhouding staan tot de ernst van het probleem en wordt maandelijks geëvalueerd. Ook wordt er bij de eerste inzet van een middel of maatregel standaard nagedacht over afbouwmogelijkheden. De behandelend arts beslist over de toepassing van vrijheidsbeperkende maatregelen en de cliënt en/of diens vertegenwoordiger dient in te stemmen met de toepassing en hiervoor schriftelijk toestemming te geven.

Naast een signalerende en adviserende rol zijn aandachtsfunctionarissen verantwoordelijk voor het uitvoeren van een maandelijkse evaluatie. Zij doen dit in nauw overleg met de medische dienst en de cliënt en/of diens vertegenwoordiger. De behandelend arts is eindverantwoordelijk voor de evaluatie. Indien uit deze evaluatie blijkt dat de inzet aangepast dient te worden, wordt dit geregistreerd in het zorgleefplan van de cliënt. Daarnaast wordt tijdens het jaarlijkse MDO-overleg of tijdens het jaarlijkse evaluatiemoment de inzet van de vrijheidsbeperkende maatregel(en) met de cliënt en/of diens vertegenwoordiger geëvalueerd.

De inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen wordt nauwgezet geregistreerd in het zorgleefplan van de cliënt. Er is ook aandacht voor de besluitvorming ten aanzien van het toepassen en/of stoppen van de maatregel en de uitvoering van (de alternatieven voor) de vrijheidsbeperking. Het Dashboard Kwaliteit en Veiligheid geeft te allen tijde een actueel overzicht van de ingezette vrijheidsbeperkende maatregelen en redenen.

Tot slot onderzoekt, inventariseert en implementeert het Innovatieplatform van Sevagram vrijheidsbevorderende alternatieven, zoals leefcirkels en slimme sensoren zodat op een weinig mogelijk ingrijpende manier de vrijheid en veiligheid van onze cliënten wordt gewaarborgd.

Toelichting op cijfers

Sevagram beschikt over actuele cijfers over de ingezette middelen en maatregelen onder de Wet Bopz. Deze cijfers worden periodiek door de Wzd-commissie geanalyseerd en zijn onderwerp van gesprek in diverse overlegstructuren.

De cijfers van vrijheidsbeperking zijn per categorie per locatie opgenomen in het Desan portal zodat het Zorginstituut deze cijfers kan publiceren. Deze cijfers zijn dan ook voor iedereen inzichtelijk. Het gaat hierbij om een momentopname. Sevagram past alleen middelen en maatregelen toe bij cliënten woonachtig op een locatie waar mensen zorg met behandeling ontvangen.

De cijfers laten de afgelopen jaren een daling zien in de inzet van vrijheidsbeperking. Deze staan in het kwaliteitsverslag dat elders op onze website staat.

Sevagram verwacht een verdere daling in de toepassing van onvrijwillige zorg aangezien een groot aandeel ingezette middelen en maatregelen vrijwillig op verzoek van cliënt en of diens vertegenwoordiger worden ingezet.

Implementatie Wet zorg en dwang

Sevagram heeft een Beleidsplan Wet zorg en dwang (Wzd) opgesteld dat ter advies is voorgelegd aan de Centrale Cliëntenraad en ter informatie aan de Ondernemingsraad. Dit plan vormt de basis voor de implementatie van de Wzd. Hierbij gaan zorgvuldigheid en kwaliteit boven snelheid.

Momenteel werken we aan het afronden van de module Wzd in het Elektronisch Cliënten Dossier (ECD) en het inrichten van de volgende gegevensaanlevering. Vervolgens worden medewerkers van Sevagram geïnformeerd over en geschoold in de nieuwe wet, de wijze waarop Sevagram deze wet vertaalt naar haar primaire zorgproces én de wijze van vastlegging in het ECD. In de tussentijd worden alle overige randvoorwaarden in orde gemaakt, denk hierbij aan de samenwerkingsovereenkomst met de cliënten-vertrouwenspersoon, updaten van belangrijke protocollen, informatievoorziening voor cliënten en hun vertegenwoordigers en is er aandacht voor het maken van regionale afspraken rondom bijvoorbeeld de inzet van externe deskundigheid conform stappenplan.

Juni 2020 Wzd commissie Sevagram